• RSS
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą książka. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą książka. Pokaż wszystkie posty

wtorek, 22 stycznia 2013

Pierwszy milion trzeba złowić


Niektórzy z nich lubili ryzyko. Większość nie miała zielonego pojęcia o prawach rynku, ekonomii, sprzedawaniu. Podejmowali setki błędnych decyzji, zanim udało im się podjąć tę jedną, właściwą. Tadeusz Winkowski, twórca jednej z największych drukarni w Europie, cierpi na brak poczucia czasu i jeszcze do niedawna umawiał się na ważne spotkania z kilkoma osobami naraz: o tej samej godzinie, tyle że w różnych miejscach. Ryszard Florek, kiedy tworzył firmę Fakro, nie wyobrażał sobie nawet, że za kilkanaście lat co siódme okno dachowe na świecie będzie pochodziło z jego fabryki.


Duet Kostrzewski i Miączyński przemaglowali tych i innych łowców milionów, wśród których są i tacy, którzy od zawsze wiedzieli, co chcą w życiu robić, i tacy, którzy w ogóle nie czują się przedsiębiorcami, choć na co dzień sprawnie zarządzają ogromnymi firmami. Te rozmowy to namiastka szkoły biznesu, której wykładowcy tłumaczą, że czasem warto poświęcić pół firmy, aby ocalić resztę i odpowiadają na pytanie czy marzyciel zawsze musi zmieniać się w chłodnego menadżera, aby osiągnąć sukces.

Leszek Kostrzewski, Piotr Miączyński - Łowcy milionów. Dekalog przedsiębiorcy
Wydawnictwo Agora 
Warszawa 2012
stron: 296
Konkurs!
Mam do rozdania 2 egzemplarze książki. Aby wziąć udział w konkursie, należy pozostawić pod tym wpisem komentarz z... pomysłem jak zdobyć pierwszy milion. Nie zapomnicie podać w komentarzu także swojego maila. Autorów najbardziej oryginalnych i kreatywnych pomysłów nagrodzę książką od wydawnictwa Agora. Konkurs trwa tydzień, do poniedziałku 28 stycznia. Rozwiązanie na blogu we wtorek 29 stycznia. 

Powodzenia!

piątek, 30 listopada 2012

Upiór w domowej operze


Lektura tej książki powoduje płakanie i krztuszenie się ze śmiechu oraz niekontrolowane wybuchy głośnego bezobciachowego rechotu. Więc jeśli jesteś matką (albo planujesz nią zostać), ucieknij przed wrzeszczącymi dziećmi do łazienki, zamknij się na cztery spusty, a kiedy usłyszysz dobijanie się i skrobanie do drzwi, udawaj, że nic nie słyszysz. Przygotuj sobie kąpiel z toną piany i czytaj. A jeśli nie masz dziecka, hm, no cóż, po prostu zaaplikuj sobie „Wyznania upiornej mamuśki” na wyśmienity humor.

Ale od początku. Kiedy ludzie są ze sobą, w pewnym momencie zaczynają myśleć o maleńkiej istotce, słodszej niż lukier na piernikach i bardziej różowej niż krem na puszystych, maślanych babeczkach. Im bliżej narodzin, tym przyszli rodzice bardziej dziubdzialkują i świergolą o swojej małej kruszynce/żabce/bąbelku. Dziecko się rodzi. Cudowna sielanka utrzymuje się przez calutki tydzień, przez następny tydzień dogorywa, aż w końcu oboje stają się gorliwymi wyznawcami tego, co Jill Smokler wie już od dawna: każdy, kto twierdzi, że macierzyństwo to samo dobro, przechodzi fazę wyparcia albo wspomaga się prochami.


Autoironiczna, zabawna i napisana z dużym dystansem książka. Początkowo wcale nie miała być książką, a wcześniej nie miał powstać blog, na podstawie którego powstała książka. Ale autorka miała już dość szlajania się po domu w powyciąganych dresach ze ściągaczami. Książki ze sztywnymi kartkami też jakoś przestały ją kręcić. Przez kilka miesięcy pisała o swoich przeżyciach, utrapieniach i domowych przygodach młodej mamuśki. Z opisów przeżyć przypominających fragmenty wyciągnięte z oferty obozu survivalowego dla zaawansowanych, w wersji mama+dziecko, powstały „Wyznania upiornej mamuśki”.


Kto więc sądzi, że wychowanie dziecka to bułka z masłem, szybko przekona się, że tej bułki z masłem nie będzie miał nawet kiedy w spokoju zjeść. Pewne jest za to jedno – na pewno nie będzie narzekał na nudę. A z podejściem autorki do macierzyństwa na chandrę też nie ma szans.
Jill Smokler – Wyznania upiornej mamuśki (Znak, Kraków 2012, s. 190)

poniedziałek, 26 listopada 2012

Jest kapitalnie


Mania, córka Izabeli Meyzy i Witolda Szabłowskiego, ma wszystko: kolorowe zabawki, książeczki ze sztywnymi kartkami. Tańczące, śpiewające i świecące wszystkimi kolorami tęczy pluszaki. I klocki, które niemal budują się same. W jeden dzień traci wszystko, bo rodzice z kolorowego pokoiku wymyślają sobie przenieść ją i siebie do mieszkania pełnego wnętrzarskich hitów PRLu: meblościanki zamiast regału, wersalki zamiast łóżka oraz czajnika i Inki zamiast ekspresu do kawy z kapsułkami espresso.

Bye bye modne bluzeczki, reservedy, h&my, cottonfieldy i cały kapitalizmie w wersji na tyłek. Witajcie szare mydło, wodo kolońska Brutal i fryzjerskie fiu-bździu ludu pracującego, czyli trwało na głowie. Witaj seksowny wąsiku a’la polski mechanik w średnim wieku i koszulko rolnika bez rękawów. Do tego ziemniaki na okrągło: tłuczone, smażone, zapiekane, w kluskach, w cieście, w sałatce. I tak przez bite sześć miesięcy. Dzień w dzień.


Meyza i Szabłowski, prywatnie małżeństwo, a publicznie dziennikarze, postanowili na pół roku odświeżyć PRL. Wymyślili eksperyment, który na ponad dwadzieścia tygodni miał przenieść ich w świat cofnięty o trzy dekady, czyli w lata osiemdziesiąte. Jeśli samochód, to tylko maluch. Jeśli podróż, to tylko do Bułgarii. Tym maluchem. A jeśli przepisy, to tylko z „Przyjaciółki”. Pojawił się jednak oczywisty problem: w sklepach jest teraz wszystko i nie da się udawać, że jest inaczej.

Więc jak tu udawać PRL w niepeerelowym świecie?


Jest śmieszno i straszno jednocześnie. Śmieszno, bo komuna w kapitalizmie jest absurdem samym w sobie. Para autorów szybko przekonuje się, że ten śmiech może być jednak śmiechem przez łzy. Świetnie opisana próba przywrócenia nieprzywracalnego, która pokazuje, że dobrze, że za niektórymi rzeczami tęsknimy – dopóki tylko tęsknimy i nie przyjdzie nam do głowy urządzać powtórki z rozrywki. Czysta satyra na naszą kapital(istycz)ną rzeczywistość. 

Izabela Meyza, Witold Szabłowski – Nasz mały PRL (Znak, Kraków 2012, s. 320)

Na koniec materiały poglądowe.

Tak wyglądają autorzy normalnie:

źródło: polskieradio.pl

A tak wyglądali przez pół roku swojego prywatnego PRLu:

źródło: wyborcza.pl

sobota, 24 listopada 2012

Śród żywych duchów


Listopad 1988 roku, zaniedbana łączka na warszawskich Powązkach. Małgorzata Szejnert na każdym z pięciu symbolicznych grobów kładzie krótki list. Kartkę przyciska zniczem. Jest przekonana, że groby są puste, ale wie, że wieczorem ktoś tu przyjdzie.
Lipiec 2012 roku, ta sama kwatera „Na Łączce” cmentarza Powązkowego. Rozpoczęły się prace ekshumacyjne. W tym miejscu przez osiem lat, od 1948 do 1956 roku zdążono pochować kilkuset zmarłych i straconych w więzieniu mokotowskim w Warszawie. Wśród nich są prawdopodobnie szczątki, których przez siedemdziesiąt lat nie można było odnaleźć. Wśród tych kilkuset zaginionych byli m.in. gen. Fieldorf „Nil”, rotmistrz Pilecki, Józef Kozołwski „Las” i Major Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka”. To tylko te najbardziej kojarzone nazwiska.

Od lipca śledzę doniesienia o ekshumacji w mediach: dziennikarze pisali o tym w gazetach, trąbiono w telewizjach i stacjach radiowych. Największe poruszenie wywołały newsy o Pileckim i Nilu. Tymczasem Małgorzata Szejnert ponad 24 lat temu zaczęła badań sprawę tajemniczego znikania więźniów politycznych straconych w warszawskim więzieniu na Rakowieckiej. Nie wiadomo było, gdzie byli chowani – nie było żadnych oficjalnych dokumentów, śladów, a tym bardziej osób, które by o tym otwarcie mówiły. Szejnert nie dała za wygraną. Niestrudzona dziennikarka pukała bladym świtem do drzwi zakrystii, chodziła w kółko po „Łączce” szukając najmniejszych śladów, które mogłyby zwrócić jej uwagę, nauczyła się czytać grube akta między wierszami. Poświęciła swoją książkę bohaterom wojennym, których władza ludowa starała się wymazać z kartotek, archiwów i ludzkiej pamięci. Przez kilkadziesiąt lat synowie, córki, siostry i żony żołnierzy 1 listopada nie mogli jeździć na groby swoich bliskich. Bo nie mieli gdzie.  

Reportaż Małgorzaty Szejnert jest hołdem złożonym tym zasłużonym, którzy w zamiarze władz PRL mieli stać się bezimienni. Dziennikarskie śledztwo, przy którym momentami aż wstrzymuje się oddech. Nie mogłam nadziwić się, że dopiero po 24 latach od ukazaniu się pierwszego wydania książki, IPN podjął prace ekshumacyjne. Kolejna zagadka, której nie zrozumiem, bo logika podpowiadałaby inne rozwiązanie. Może dlatego, że logicznych rozwiązań w PRLu w ogóle było niewiele.



Małgorzata Szejnert – Śród żywych duchów (Znak, Kraków 2012, s. 400)

czwartek, 22 listopada 2012

Subtelność niemożliwa


Ona – dziewczęca, marzycielska, lubi sok morelowy. On – męski, słuchający, postanawia się z nią ożenić. Ich życie jest jak bajka bez głośnych kłótni czy rozbitych talerzy. Miłość tak niemożliwa, że gdy pewnego dnia on wychodzi pobiegać i ginie w wypadku, jej zawala się cały świat. Zostaje tylko praca, przyjaciele i dom. Potem już tylko praca.


Aż w tej rutynie pewnego dnia ona całuje znajomego-nieznajomego, swojego brzydkiego jak noc pracownika. Po chwili ja po ubodzeniu się z transu zapomina o całej sprawie, ale Nowy On zapomnieć nie chce. Tam, gdzie kończy się rutyna, zaczyna się delikatność. Ale nie dosadna, harlequinowa, różowa i pstrokata. Delikatność taka, na jaką stać francuskich pisarzy. Jeden z kobiecych magazynów (Cosmopolitan) w swojej recenzji napisał, że pisarstwo Foenkinosa jest pełne świeżości, komizmu i przywołuje na myśl styl Woody’ego Allena. Nie wiem czy porównywanie do Allena stało się ostatnio jakoś szczególnie modne, ale ja nie widzę powiązań. Nie wiem z której strony i w czym proza Foenkinosa jest podobna do scenariuszy i filmów Allena. A jego produkcje kocham nad życie.

Nie dopatrzyłam się też w „Delikatności” komizmu. Może dziennikarki z „Cosmo” i ja mamy tak wybitnie różne poczucie humoru? Bo ja w książce znalazłam subtelność, tęsknotę i romantyczność. Ale nie tę nachalną, a delikatną właśnie. Foenkinos pisze tak, jakby był stworzony do pisania właśnie takich historii. Na pół rzeczywistych, na pół nierealnych, gdzieś z pogranicza życia i nieżycia. „Delikatność” czyta się jak wiersze – jej lektura odrealnia, pozwala się zagubić i nie bać się iść przed siebie unosząc się kilka sentymentów nad ziemią i z głową w chmurach.

Jest piękna.


David Foenkinos – Delikatność (Znak, Kraków 2012, s. 210)

wtorek, 20 listopada 2012

Akwarelowy Humanus



Pod tajemniczym pseudonimem Groszek ukrywa się autor kolejnej książki dla dzieci wydanej przez Officynę. Pisałam o niej przy okazji recenzji książek Jimmiego Liao. „Humanusa” ilustrował Henryk. Beznazwiskowy jak Groszek. Żaden Henryk Ka, Henryk Pe. Henryk „no name”. Ale ani jego imię, ani nazwisko nie jest mi na dłuższą metę do szczęścia potrzebne. Wystarczą mi ilustracje. 


Treść nie powaliła co prawda mnie na kolana, ale spodoba się dzieciom – jest bohater, jest odrobina tajemnicy, całość kończy się morałem. Groszek stworzył historię humanusa – człowieka, który wychowuje się wśród delfinów. Pewnego dnia wszystko się zmienia, delfiny nie chcą już, aby należał do ich stada. Człowiek od tej pory musi radzić sobie sam. Wiadomo co autor miał na myśli, nie ma tu wielu ukrytych sensów.  Są za to piękne ilustracje. Może dlatego, że są proste: niebieskie, żółte i zielone plamki namalowane akwarelami.

Po prostu tyle.
Aż tyle.


Groszek – Humanus (Wydawnictwo Officyna, Łódź 2012)


niedziela, 18 listopada 2012

Metafora taka


Książki dla dzieci wybieram po okładce. I zazwyczaj wychodzę na tym dobrze. To dość logiczne. Jeśli wydawnictwo stać na wydanie dobrego autora (który napisał dobrą historię), to tym bardziej stać je na zatrudnienie dobrego ilustratora. Świetny tekst i świetne ilustracje zazwyczaj idą w parze. Zostawiam już wydawnictwo, ale to także dobrze robi także książce. Jest spójna - tekst pasuje do obrazków, jedno drugie uzupełnia, podkreśla, zwraca uwagę na ważne wątki. Poza tym książki dla dzieci są dla dzieci, ewentualnie trochę dla ich rodziców plus dla niewielkiej grupy dziennikarzy i recenzentów. Ale pierwsi i najważniejsi odbiorcy to dzieci. One czytają obrazkami. Historia, umówmy się, może być obojętnie jaka – byle miała bohatera i morał. To dorośli bardziej zwracają uwagę na wątki albo na wznoszenie się na wyżyny literackie. To rodzice płacą za książeczki z modnymi bohaterami, wylansowanym autorem czy oryginalną historią. Dzieci i tak będą zadowolone z obrazków.

Brzydko powiem, ale to prawda. Dzieciom można wcisnąć wszystko - ale chyba nie o wciskanie książek chodzi, a o wyrobienie zamiłowania do literatury, gustu, nawyku czytania książek, szanowania ich. Po co o tym wszystkim piszę: o dużej ilości obrazków, o tekście, o bibliofilskich przyzwyczajeniach? Bo dopiero niedawno dowiedziałam się o Jimmim Liao i jego książkach, i od razu zaczęłam żałować, że stało się to tak późno. Liao to znany w Chinach pisarz z Tajwanu, który wyspecjalizował się w książkach obrazkowych. Zazwyczaj odbiorcami takich książek są dzieci, choć nie tylko – można tworzyć obrazkowe książki dla dorosłych czytelników, np. o podróżach, designie, kuchni i milionie innych ważnych spraw.

Ale wróćmy do chińskiego pisarza, bo czuję, że zaczynam odchodzić od tematu. W Polsce ukazały się jego dwa tytuły: „Księżyc zapomniał” i „Dźwięki kolorów”. Oba ukazały się nakładem Officyny – wydawnictwa, o którym też dowiedziałam się niedawno, a które podobnie jak ich książki, zaskoczyło mnie bardzo pozytywnie. Lubię, kiedy książka dla dzieci wywołuje we mnie rozczulenie. Tak zresztą powinno być. Powinna mnie zachwycić, powinnam chcieć sobie z nią posiedzieć jeszcze przez chwilę po dotarciu do ostatniej strony i zamknięciu okładki. Gdy kiedyś będę miała dziecko, jestem pewna, że do czasu, gdy samo nie zażyczy wybierać sobie książek, to właśnie będzie moim głównym kryterium przy wyborze literatury dla niego: zachwyt. Jest albo go nie ma. Albo biorę, albo do widzenia.

„Dźwięki kolorów” opowiada o dziewczynce, która poznaje kolory za pomocą dźwięków. Nie jest w stanie dojrzeć, że jabłko jest czerwone, a chmury białe, ale może to usłyszeć i poczuć. Tak poznaje świat, w którym ciągle się gubi. Zbacza w małe uliczki, żeby za chwilę zawrócić na szeroką, główną drogę. Wyjść na prostą. Mimo otwartych oczu, ogarnia ją senność. Nie może czytać wierszy, nie potrafi wymienić żarówki, nie umie odnaleźć małego żołnierzyka w trawie. Dużego zresztą też nie. Ale potrafi marzyć i dostrzegać w świecie to, czego Inni na pewno nie zobaczą.

„Księżyc zapomniał” to z kolei historia o księżycu, który upadł na ziemię i chce przypomnieć sobie jak się świeci. Jest niebieski i zimny. Księżyc przypomnieć próbują sobie też ludzie, którzy masowo wykupują żółte, wiecznie uśmiechnięte balony z helem, które zawieszają w witrynach sklepowych, na drzewach i na drzwiach. Księżyce służą do odbijania, turlania, ubierania w koronę i gryzienia przez psy. Uśmiechnięte księżyce znajdują w końcu swoje miejsce w kartonowych pudłach i wielkich blaszanych koszach na śmieci, nikomu niepotrzebne i zapomniane. Ich czas się wyczerpał, miały swoje pięć minut sławy. Tymczasem prawdziwy księżyc nadal jest zimny i niebieski, a teraz w dodatku malutki. Znajduje go chłopiec, który zastanawia się, co ma zrobić, żeby przypomnieć mu jak się świeci. Zresztą nie tylko księżyc musi przypomnieć sobie tę umiejętność. Jimmy Liao nie tylko pięknie pisze i rysuje, ale też wplata w książeczki metafory, które każdy może zinterpretować sobie po swojemu. Zapewne inaczej wytłumaczy to sobie dziecko, a inaczej dorosły. Odmienne znaczenie mogą dostrzec też kobiety i mężczyźni. Na tym polega magia tych książek. 


To jak w „Grze w klasy” Cortazara – można czytać książkę na tysiąc różnych sposobów albo po bożemu od początku do końca, a i tak każdy wyniesie z niej inną historię.

Jimmy Lao – „Dźwięki kolorów”, „Księżyc zapomniał” (Wydawnictwo Officyna, Łódź 2012)

piątek, 16 listopada 2012

Jak czytać i nie zwariować


Każdy tekst o książkach jest u mnie w cenie. Tylko niektóre są w trochę lepszej cenie.

Krzysztof Varga, felietonista i dziennikarz Dużego Formatu, a dla śledzących festiwale literackie i nagrody także trzykrotny nominowany do Nike i jej zdobywca w 2009 roku, porwał się tym razem nie fikcyjną powieść, a na felietony. Po prawdzie porywa się na nie co najmniej raz w tygodniu, pisząc dla Wyborczej,  które w „Polsce mistrzu Polski” zebrał i uporządkował.

Obszarem działania Vargi jest szeroko pojęta kultura. Publicysta pisze zarówno o kulturze masowej, jak i popularnej, niskiej i wysokiej, bez ceregieli wytykając grzechy współczesnej kinematografii, literatury i muzyki. Jedzie z krytyką po obciachowych produkcjach, rypie pseudotwórców i pisarzy, którzy piszą tylko po to, żeby się wypisać. Że Varga składa przydługie zdania, kropki zamienia na przecinki i często odchodzi od tezy początkowej? Na tym polega felieton i na tym polega styl akurat tego autora. Zresztą on sam zaznacza we wstępie, że w czasach ostatecznych, jakich żyjemy, gdy koniec świata zbliża się nieuchronnie mniej więcej co pół roku, pisze dla tych, którzy jeszcze czytają, słuchają i oglądają. Ze zrozumieniem.


Teksty nie są łatwe. Nie ma sensu czytać ich w kolejce do kasy albo krótkiej podróży. Nie warto jej otwierać dla przyjechania kilku przystanków autobusem. Jeśli już, to na minimum 30- minut w tramwaju. Publicystyka Vargi nie nadaje się też na audiobook. Jest zbyt wymagająca, zresztą sam autor pewnie by się pokrzywił niemiłosiernie, słysząc, że komuś taki niedorzeczny pomysł wpadł do głowy. Papier rządzi, papier radzi, papier nigdy cię nie zdradzi. A kto mówi inaczej, niech sięgnie po tę książkę i sam przekona się dlaczego.


Sama wkurzałam się na ten zbiór kilka razy. Głównie na początku. W zasadzie jedynie na początku. Te przydługie zdania automatycznie skojarzyły mi się z Gombrowiczem i dramatem pod tytułem „zasypiam z nudów, nie doczytawszy akapitu do końca”. Warto jednak „wytrzymać” pierwsza dwa, trzy felietony, żeby wciągnąć się w klimat Vargi, bo później już nie można się oderwać. I aby powrócić potem do tych pierwszych kilku przemęczonych felietonów. Żeby zaczerpnąć z ich czytania taką przyjemność, jak z całej reszty. 


Krzysztof Varga – Polska mistrzem Polski (wyd. Agora, Warszawa 2012, s. 345)


środa, 14 listopada 2012

Książka do pomylenia się



Lubię czytać książki, przy których się mylę. Których myślę, że nie lubię, a gdzieś po drodze okazuje się, że wpadłam jak śliwka w kompot i kurczę, nie chcę odrywać się od ich czytania. Może dlatego, że zawsze ciągnęło mnie to trudnych książek, literatury faktu, literatury tzw. ambitnej. W której nie wiadomo o co chodzi, a jak już wiadomo, to i tak zinterpretuj sobie to czytelniku sam.

Jakoś nie po drodze było mi z romansami. Trochę szkoda, a trochę – jak patrzę na znakomitą większość tego gatunku – na szczęście. Choć przez to na pewno ominęły mnie wartościowe tytuły. Dlatego teraz, w ramach rehabilitacji, czasami odchodzę od swoich bezpiecznych literackich rejonów i specjalnie sięgam po coś reklamowanego jako książkę o namiętności, porzuceniu, tęsknocie i miłości na całe życie. Zawsze w tej kolejności. Gdyby nie to, nie przeczytałabym „Tysiąca dni w Toskanii” i „Kuchni Franceski”. A to już chyba wystarczający powód.

„Tajemnica Noelle” od pierwszej strony była dla mnie nie do strawienia. Na szczęście gdzieś za czterdziestą nie dość, że stała się lekkostrawna, to jeszcze zaczęłam mieć ochotę na więcej. To była jedna z tych książek, którą skończyłam czytać dawno po przyzwoitej porze na zaśnięcie. Do wchłonięcia na raz.

Tytułowa Noelle, najcieplejsza osoba, jaką Tara i Emerson miały szczęście mieć za przyjaciółkę, popełnia samobójstwo. Tymczasem nic nie wskazuje na to, by była nieszczęśliwa, cierpiała na depresję czy przeżyła głęboką traumę. Wszystko na pozór było w porządku: ludzie znali ją jako położną z powołania, gotową do poświęceń, kobietę oddaną rodzinie i duszę towarzystwa kochającą życie. Po śmierci Noelle na jaw wychodzą jednak fakty, które każą zastanowić się jej przyjaciółkom, czy w tej sprawie aby na pewno wszystko jest w porządku.

Lektura jest lekka, chciałabym powiedzieć, że wakacyjna. Ale na wakacje trzeba jeszcze poczekać. Więc może będzie lepsza na listę polecanych lektur pod choinkę? Choć Święta trwają długo, a nie wiem czy zabierając się do niej nie ma niebezpieczeństwa, że przeczyta się ją jednym tchem, a przez resztę wolnych dni zafundujemy sobie nudę. Cóż, uroki wciagających książek.

Diane Chamberlain – Tajemnica Noelle (Prószyński i S-ka, Warszawa 2012, s. 470)



niedziela, 11 listopada 2012

Czytaj i bądź super


Poziom pierwszy pomaga składać słowa, drugi – zdania, trzeci uczy połykać strony. Im wyższy poziom, tym większa ilość wyrazów w tekście, dłuższe zdania. Ale też mniej kolorowe i w ogóle mniej ilustracji. Dlaczego? Bo siedmiolatki, dla których przeznaczony jest poziom trzeci książeczek z serii „Czytam sobie”, nie chcą już oglądać kolorowych stron – bo nie są już małymi dziećmi i chcą być traktowane jak należy. Czyli po dorosłemu. A więc i książki muszą mieć dorosłe. Czarno-białe ilustracje i przewaga ilościowa tekstu nad ilustracjami daje im poczucie obcowania z poważną książką dla dorosłego czytelnika.


Seria „Czytam sobie” to – jak podaje wydawnictwo – pierwsza na naszym rynku przygotowana zgodnie z zaleceniami pedagogów seria do wspierania nauki czytania. Nie wiem czy pierwsza, ale na pewno świetnie przemyślana. Tym bardziej, że poczytałam sama, potem poczytałam zaprzyjaźnionym dzieciakom, wspólnie obmacaliśmy zawartość i okładki, a naklejkami z ostatniej strony dzieci zażyczyły sobie powyklejać mój laptop i swoje zeszyty (co prawda jeszcze nie z sensownymi ciągami wyrazów, ale na pewno ze skarbami).


Dzieciaki lubią naklejki, ja lubię naklejki, wszyscy lubią naklejki. Dziecko może czytać sobie i być super. A po przeczytaniu książki wypełnić dyplom, który o superanckości młodego bibliofila zaświadcza.


Egmont zaprosił do współtworzenia serii całą polską śmietankę dziecięcych pisarzy i ilustratorów. Historie wymyślili m.in. Grzegorz Kasdepke, Agnieszka Frączek, Wojciech Widłak, Joanna Olech, a ilustracje wyszły spod pędzli Joanny Rusinek, Mikołaja Kamlera czy Diany Kasprowicz. Zresztą każda książeczka jest stworzona przed inny duet pisarsko-rysowniczy. Wszystkie razem tworzą genialną całość. Co ważniejsze, autorzy książek zaznaczają, że nie służą one do wspólnego czytania. Zostały stworzone tak, żeby rodzice i nauczyciele nie dali namówić się na głośne czytanie – to dziecko samo ma osiągać sukces.

Szata graficzna, jej pomysł i wykonanie jest estetycznie rewelacyjne. Patronat honorowy nad całością objęła Biblioteka Narodowa. Zadbano nawet o takie szczegóły, jak umieszczenie na okładkach chłopca siedzącego na stosie książek, któremu wraz ze wzrostem trudności tekstów, powiększa się stos książek, na którym siedzi. Pomyślano też o dużej czcionce, jaką dzieci lubią, czytelnej numeracji stron, która pozwala dziecku śledzić postępy w czytaniu. Swoją drogą, nie wiem czy to tylko gadżet przydatny dzieciom, bo ja też podczas czytania sprawdzam numery stron i wkurzam się niemiłosiernie, kiedy nie mam ich zaznaczonych.


Z dziewięciu książek, jakie znalazły się w serii, przeczytałam trzy, po jednej z każdego poziomu.
  • „Psotny Franek” ma jaskrawe portki i moherowy beret na głowie – ten zestaw pozwala mu płatać figle, szczególnie starszym panom Leonom, szczególnie w zimie i szczególnie, kiedy panowie Leonowie wpadają na bałwany i od tego pękają im szkła w okularach.
  • „Maja na tropie jaja” wyrusza w wyprawę dookoła świata. A przynajmniej kilkoma różnymi środkami transportu, co jest prawie jak wyprawa dookoła świata. Razem z papugą tropią jej jajo. Rysopis jaja: czarny loczek na czubku skorupki, chude czarne pęcinki. I świeci, bo jest złote.
  • „Kasztan, tapczan i tralala” to historia o Basi, która – jak to młodsze siostry mają w nawyku – ma nieco wrednego starszego brata, który z jednej strony chce się nią bardzo opiekować, z drugiej strony nie może się powstrzymać, żeby nie robić jej w bambuko. A chodzi o kasztanowe ludki, które w swoim słodkim roztargnieniu zapodziały gdzieś swoją królową kasztanów.

Agnieszka Frączek, Joanna Rusinek – „Psotny Franek” (poziom 1)
Rafał Witek, Emilia Dziubak – „Maja na tropie jaja” (poziom 2)
Grzegorz Kasdepke, Daniel de Latour – „Kasztan, tapczan, tralala” (poziom 3)
(seria "Czytam sobie", Wydawnictwo Egmont, Warszawa 2012)

niedziela, 21 października 2012

Chłopiec od filmów



Juliusz Machulski - Hitman
(Agora, Warszawa 2012, s. 362)

Do biografii trzeba dorosnąć. Ja musiałam. Im się jest młodszym (i głupszym, piękniejszym, mniej świadomym i bardziej egoistycznym), tym bardziej ma się umysł stworzony do czytania powieści ze wszystkimi szmerami-bajerami, dzięki którym te tytuły lądują na wysokich miejscach list bestsellerów: wyraźnym wątkiem (góra dwoma, bo większej ilości się nie przyswoi), punktem kulminacyjnym, wyrazistymi bohaterami i wyraźnym zaznaczeniem, który jest dobry, a który zły.

Kiedy się jest starszym, może nie jakoś spektakularnie, ale przynajmniej nie na tyle, by być również mądrzejszym, zaczyna się piękny czas lubienia biografii. Kiedy kilka lat temu usłyszałam, że spodobają mi się jeszcze książki o życiu, pukałam się w głowę i sugerowałam robić to samo wszystkim dookoła. Ale naprawdę tak jest. Kiedyś omijałam działy ze wspomnieniami w księgarniach szerokim łukiem, dziś biografie są jednymi z moich ulubionych pozycji.

O tym, że Juliusz Machulski chce napisać „Hitmana”, wiedziałam już od jakiegoś czasu i niecierpliwie przebierałam nogami na zmianę ze sprawdzaniem na stronie wydawnictwa ile jeszcze do ukazania się książki. Paradoksalnie, kiedy już wzięłam ją do ręki, sceptycyzm uderzył mi do głowy: no bo czy ja wiem? Znany reżyser, ale nie wszystkie jego filmy lubię. Choć no tak, większość była niezła. Ale znowu po co pisać książkę, jak się dobrze zna na robieniu filmów?

Na szczęście całe to moralizatorstwo przeszło mi po kilkunastu pierwszych stronach. Jest pięknie, jest prosto i z wielką wrażliwością. Nie sądziłam, że Juliusz Machulski tak pięknie pisze, bo że dowcipnie, to ciężko się nie domyślić. „Hitman” składa się z krótkich felietonów, które poukładane są tak, że tworzą całą biografię autora. Nie nachalną i nie nabitą datami oraz szczegółami z życia, które tylko reżyserowi wydają się istotne. Miałam wrażenie, że pisze do mnie mały chłopiec, któremu ktoś tylko omyłkowo w dowodzie osobistym dopisał „rok urodzenia: 1955”. Taki chłopiec, który nie stracił zachwytu światem i który potrafi wpadać w największy na świecie entuzjazm z powodu błahych rzeczy, na które tak zwany dorosły świat nie przewidział poświęcania czasu.

„Hitman” zwraca się do swojego ojca nie per tato, ale po imieniu. Janek chodź zrobimy to, Janek co o tym myślisz? Juliusz Machulski doskonale pamięta szczegóły, które innym umykają – emocje, mniej ważne wydarzenia, otoczenie. Jak w filmie: jest scena, są aktorzy, w tle scenografia. Tylko dialogi są nieprzewidywalne. Choć monolog w wykonaniu autora z pewnością zasługuje na Oscara za najbardziej dowcipny film nieanglojęzyczny.


Jest jeszcze coś. Tekst ilustrują grafiki zrobione przez córkę reżysera, Marię Machulską-Le Méné. Są absolutnie genialne.

środa, 17 października 2012

Jedz, czytaj, jedz


Michael Booth – Jedz, módl się, jedz
(PWN, Warszawa 2012, s. 358)

Po lekturze „Jedz, módl się, kochaj” przekonałam się, że nie wszystko, co się napisze, ponumeruje, oprawi w okładki i wsadzi na witrynę księgarni, jest literaturą. Książką może być wszystko, literatura to według definicji sensowne twory słowne (tak to widzi Stefania Skwarczyńska, nie chcę napisać stara, ale na pewno wyjadaczka polskiej literatury, historyk i teoretyk, doktor honoris causa na Uniwersytecie Łódzkim). Książka Elizabeth Gilbert wciągnęła kilka milionów czytelników (z przewagą czytelniczek), wydawnictwo wznawiało wydania, tytuł był poczytny, modny, na językach – wszystko można o nim powiedzieć, tylko nie to, że był sensowny. To już bardziej sensowna była Julia Roberts w ekranizacji powieści. Chociaż powieścią to też trudno nazwać. Kwazipamiętnik? Hybryda dziennika i powieści? Bo wielka literatura na pewno nie.

Widać chyba nie tylko ja tak uważałam, bo po publikacji książki i premierze filmu jak grzyby po deszczu pojawiły się jej parodie. Zazwyczaj autorstwa mężczyzn. Co mnie jakoś wcale nie dziwi. Mężczyźni mają dystans do pewnych spraw i w przeciwieństwie do kobiet, powtarzając za Dorotą Zawadzką, nie pozbywają się poczucia humoru przy porodzie. Kobiety natomiast w odpowiedzi na prześmiewcze tytuły silnie się zsolidaryzowały, że jak to, że tak nie wolno, nie przystoi i jak można się naśmiewać z ważnych wyborów życiowych autorki. Ano można, drogie panie. Że każdy może pisać co chce? Że o gustach się nie dyskutuje? Po pierwsze, po to są gusty i każdy ma swoje zdanie, żeby móc z innymi pogadać i podyskutować. Drugiego argumentu, że każdy może pisać co chce, nie zbijam, bo się z tym zgadzam. Andrew Gottlieb miał pełne prawo napisać „Pij, graj, używaj”, a Michael Booth „Jedz, módl się, jedz”. Po prostu nie każdy musi to czytać.


Na widok podtytułu („czyli jak przypadkiem znalazłem spokój, równowagę i oświecenie”) dostałam drgawek. Zapowiadała się książka z gatunku dziamdziamowatych, słodko-pseudofilozoficznych refleksji nad każdą muszką, żuczkiem, kwiatuszkiem i tryliardem innych pierdołowatych rzeczy (żeby nie było – żuczki są spoko). Ale wzięłam tytuł do ręki z zamiarem zrecenzowania, więc przeczytać trzeba.

Do połowy szło ciężko. Choć i to lekko powiedziane - szło opornie do tego stopnia, że ani ruszyć naprzód się nie chciało, ani za bardzo wrócić do początku i zacząć jeszcze raz. Zresztą po co? Michael Booth na początku nudzi i robi to z tak niesamowitą konsekwencją, że aż miałam zamiar zatrzasnąć książkę z hukiem, byle by tylko nieco ją ożywić. Wydawało mi się, że autor leci stereotypem: zagoniony, znerwicowany, alkoholik, bez czasu na cokolwiek poza chlaniem i pracą, w międzyczasie stara się być zabawny, co w gruncie rzeczy układa się w rozdrażnienie narastające po drugiej stronie książki, czyli u czytelnika. Opowiada, nudzi, smęci… Aż w końcu nerwy puszczają nie tylko czytelnikowi, ale też żonie autora. Oświadcza, że nie ma zamiaru tego dłużej znosić i nie słuchając kolejnej fali mękolenia ojca jej dzieci zarządza półroczny wyjazd do Indii. Żeby facet nie czuł się kompletnie przybity, wspólnie zawierają umowę, że będą na zmianę decydować o kierunku podróży i sposobie spędzania czasu. Jeden dzień ona, drugi on. Na szczęście kobieta jest na tyle rozsądna, że a to przypadkiem wysiada silnik, a to o pół minuty spóźniają się na autobus i są zmuszeni nocować tam, gdzie ona proponuje. W końcu docierają do celu podróży (jej celu podróży – facet oczywiście nie dostrzega w tym żadnego podstępu), gdzie po rozpakowaniu bagaży kobieta z najszerszym możliwym uśmiechem na ustach oświadcza, że wiesz kochanie, właśnie zapisałam cię na trzymiesięczny kurs jogi, więc z twoich planów nici. I lepiej, żebyś się z tym pogodził.

Nie powiem, co dzieje się potem. Za to książka z kartki na kartkę robi się coraz bardziej wciągająca i jej druga część to może nie jest mistrzostwo literackiego poczucia humoru, ale za to wszystko tam dzieje się już bardzo prawdziwie. Realne są emocje, zachcianki, czasem współczucie, a kiedy indziej nadzieja i głośny śmiech. Zamiast bajki na dobranoc, przy której tak się nudzę, że zazwyczaj zasypiam, dostałam papierową kofeinę, przez którą nie mogłam zasnąć, póki jej nie skończyłam. Zamknęłam „Jedz, módl się, jedz” (choć nadal uważam, że to mało szczęśliwy tytuł) o 3:30 nad razem. To chyba wystarczy za moją opinię?


* przepis na makaron z rodzynkami z pierwszego zdjęcia:

Potrzebujesz: 1 paczkę makaronu obojętnie jakiego kształtu, 100 g rodzynek, 1 słoik suszonych pomidorów, 10 czarnych oliwek bez pestek, 100 g posiekanych migdałów, 200 g drobno startego parmezanu, pół szklanki gęstej śmietany (12%), 1/2-1 szklanka mleka (do rozrzedzenia), garść świeżego oregano, kilka listków świeżej mięty,  pieprz i sól. 
Jak przygotować: makaron ugotuj zgodnie z zaleceniami na opakowaniu (ma być al dente). W czasie, kiedy makaron się gotuje, pokrój pomidory na cienkie paski, oliwki na bardzo drobną kostkę i zetrzyj parmezan na tarce. Zioła bardzo drobno posiekaj. Kiedy makaron się ugotuje, odcedź i przełóż z powrotem do garnka. Dorzuć pomidory, migdały, oliwki, zioła, rodzynki, dolej mleko i śmietanę. Dodaj szczyptę pieprzu i soli. Wszystko wymieszaj. Ser się powoli stopi i w makaronie zrobią się małe ciągnące niteczki. Nałóż do miski i zjadaj. Smacznego!
Related Posts with Thumbnails